Expositie ‘Flonkerende lichten, geschilderd in glas’,

Expositie ‘Flonkerende lichten, geschilderd in glas’,

Johan Dijkstra als glazenier. Tentoonstelling en publicatie in Museum Klooster Ter Apel van 19 mei t/m 30 september 2018

Wat is er te doen

Ploegjaar

In 2018 bestaat de Groninger kunstenaarsvereniging 'De Ploeg', honderd jaar. Dit jubileum is aanleiding voor diverse Ploegtentoonstellingen in de provincie en ook een geschikte aanleiding om eindelijk eens de prachtige glas-in-loodramen van Johan Dijkstra in het Museum Klooster Ter Apel in het zonlicht te zetten. Dit doen we met een expositie, een publicatie en een lezing.

De expositie gaat over het bijzondere glas-in-loodoeuvre van Dijkstra en is een samenwerkingsverband met de Stichting Johan Dijkstra. Bij de tentoonstelling wordt een bijzondere publicatie uitgegeven, geschreven door Mieke van der Wal, o.a. auteur van de monografie over Johan Dijkstra.

Johan Dijkstra als glazenier

Johan Dijkstra werd geboren in Groningen in 1896 en volgde zijn opleiding aan de Academie Minerva in Groningen en aan de Rijksacademie in Amsterdam. In 1918 was Dijkstra medeoprichter van kunstenaarskring “de Ploeg.” Hij werd in het bijzonder bekend als schilder en graficus. Minder bekend is zijn glas-in-loodoeuvre. Dijkstra werd onder meer bekend door zijn ramen voor de Rijksuniversiteit te Groningen, de Grote Kerk te Dordrecht en voor de Geertekerk te Utrecht. Zijn traditionele ramen hebben meestal een historische of religieuze aard met een duidelijke symboliek.

Museum Klooster Ter Apel

Tijdens de middeleeuwen schonken edelen en aanzienlijke particulieren zowel voor als na de Reformatie glas-in-loodramen aan kerken om religieuze redenen als katholieke voldoening en wereldlijke redenen zoals manifestatie van hun rijkdom en macht. Voor vroegere tijden geldt dat in belangrijke mate de schenkers van de ramen bekend zijn. Minder bekend zijn de glazeniers. Meer en meer kwam er in de loop van de jaren aandacht voor de kunstenaar. Dit geldt ook voor Museum Klooster Ter Apel, waar onder meer enkele ramen van de hand van Johan Dijkstra te bewonderen zijn.

Meer info

Drieluik erker

In 1954 werd Dijkstra wederom gevraagd een glas-in-lood raam te ontwerpen. Drie glas-in-loodramen  vormen een combinatie in de erker van de refter in de noordelijke buitenwand van het voormalige kruisherenklooster. Er bevonden zich in de erker voorheen ramen van de schilder Han Bijvoet. Op initiatief van de Raad voor de Kunst van de gemeente Groningen werden deze echter verwijderd en vervangen door de ramen van Dijkstra.

Het drieluik heeft een wat ongebruikelijk beeldprogramma. Het linker raam verbeeldt de aanbidding der wijzen. Het middelste raam verbeeldt Jezus, Maria en Martha voor de opwekking van Lazarus. Het rechter raam verbeeldt Johannes de Evangelist op het eiland Patmos ten tijde van het schrijven van Openbaringen.

Stichting Johan Dijkstra

Voor een tentoonstelling over Johan Dijkstra was de keuze snel gemaakt om contact op te nemen met de Stichting Johan Dijkstra. In het archief van de stichting wordt een omvangrijke hoeveelheid materiaal bewaard, dat afkomstig is uit de nalatenschap van de kunstenaar. Naast schilderijen, tekeningen, grafiek, beelden en zelfs een enkel gebrandschilderd raam, bevinden zich daar heel veel schetsjes, ontwerpen en voorstudies. Overigens heeft Dijkstra zijn hele leven niet alleen veel kunstwerken gemaakt, maar ook veel geschreven. Zo publiceerde hij recensies en artikelen in verschillende, zowel lokale als landelijke, kranten en tijdschriften. Daarnaast maakte hij vanaf het begin van de jaren twintig ook persoonlijke aantekeningen in opschrijfboeken, waardoor een inkijkje in zijn gedachtewereld is te krijgen. Verder zijn er tijdens zijn lange loopbaan meerdere interviews met hem zijn verschenen, waarin hij zich uitsprak over zijn kunstenaarschap. Dit wordt allemaal bewaard en beheerd door de stichting. We waren dan ook bijzonder verheugd dat de stichting mee wilde werken aan de tentoonstelling.

 

Tentoonstelling in MKTA

De tentoonstelling in MKTA biedt een goed overzicht van het glas-in-lood oeuvre van Dijkstra. Er zijn meerdere prachtige originele ramen te zien en veel voorstudies, schetsen, foto’s etc., die nog nooit eerder aan publiek zijn getoond. Met veel dank aan de Stichting Johan Dijkstra, het Groninger Museum, Ballast & Bonekamp en particulieren.

Publicatie

Bij de tentoonstelling verschijnt een speciale publicatie over het hele glas-in-loodoeuvre van Dijkstra. Mieke van der Wal, o.a. auteur van de monografie over Johan Dijkstra, deed hiervoor onderzoek naar alle ramen en schreef een interessante publicatie die een goed overzicht geeft. De publicatie is te koop in de museumwinkel.

Datum expositie: 19 mei t/m 30 september 2018
Locatie: Galerie II, overloop, noordelijke kruisgang en de Refter in Museum Klooster Ter Apel, Boslaan 3-5, 9561 LH Ter Apel
Informatie: http://www.kloosterterapel.nl/nl/expositie-johandijkstra

Deel deze pagina