Kerken, Torens en Kloosters in Westerwolde

Kerken en Torens in Westerwolde, Groningen

De rijkdom aan kerken en torens in Groningen is enorm, zo ook in Westerwolde. U vindt een groot aantal historische kerken verspreid over de regio. Enkele kerken worden al in een bericht uit 1300 genoemd!

Lees hieronder meer over de historische kerken en torens in Westerwolde en bekijk de adressen van de kerken via onderstaande kaart.

Kerk van Sellingen - Sellingen

De vroeggotische kerk van Sellingen in het dorp Sellingen is gebouwd omstreeks 1300. De kerk was de opvolger van een of meer oudere kerken. De parochie komt al in het midden van de 12e eeuw in de archiefstukken voor. In de twintiger jaren van de 20e eeuw werden laatgotische schilderingen in de kerk ontdekt, onder meer afbeeldingen van Sint-Christoffel en Sint-Margareta. Opmerkelijk is dat de schilderingen gesigneerd zijn, wat niet gebruikelijk was in die tijd, met 'broeder Jan van Aken' en 'Johannes'.
Het dak van de kerk bestaat deels uit holle en bolle dakpannen, ook monniken en nonnetjes genoemd.

Het Kruisheerenklooster - Ter Apel

Het Kruisheerenklooster is een voormalig klooster in het zuidoosten van Westerwolde in het dorp Ter Apel.

In 1465 werd begonnen met de bouw van het klooster. Het klooster ligt op een beboste zandrug langs de eeuwenoude handelsroute van Münster naar Groningen. Voor doortrekkende reizigers en pelgrims was het klooster een plaats van gastvrijheid en toewijding. Hoewel accenten zijn verlegd, is Klooster Ter Apel tot op de dag van vandaag een ontmoetingsplaats gebleven. 

Sinds 1992 behoort Klooster Ter Apel tot de UNESCO "Top 100" van onroerende objecten in Nederland, beschermd krachtens internationaal recht.
Onder leiding van de Deense architect Johannes Exner werd medio 2000 begonnen met de bouw van de nieuwe westvleugel en uitvoering gegeven aan het restauratieplan van OVT architecten uit Groningen. In september 2001 werd het werk opgeleverd.

In de Conventgebouwen zijn onder meer het Museum voor Klooster- en Kerkgeschiedenis & Religieuze Kunst en twee galerieën voor hedendaagse kunst gevestigd. De voormalige lekenkerk van het klooster doet dienst als hervormde kerk. Deze Boschkerk vormt de zuidvleugel van het klooster.

Actuele openingstijden vindt u op: http://www.kloosterterapel.nl/nl/openingstijden

Niolaaskerk - Onstwedde

De gotische Nicolaaskerk van Onstwedde in de Groningse gemeente Stadskanaal is gebouwd rond 1500. De ruim 41 meter hoge Juffertoren is zeker anderhalve eeuw ouder dan de kerk. Onstwedde behoorde - net als de rest van Westerwolde - tot 1568 kerkelijk tot het bisdom Osnabrück. Het wereldlijke gezag was in handen van de vorstbisschop van Münster. De pastoor werd benoemd door de abt van het klooster Corvey bij Höxter, die de keus in de praktijk echter overliet aan de parochianen.

Juffertoren is de naam die aan drie kerktorens in Groningen wordt gegeven: Twee bestaande in Schildwolde (bij hervormde kerk) en in Onstwedde (onderdeel van Nicolaaskerk) en een in Holwierde (bij Stefanuskerk), die in 1836 ingestortte en in 1855 werd afgebroken. De torens worden binnen Groningen onderscheiden door hun gemetselde spits. De naam verwijst naar een juffer; een slanke, spits afgesneden spar; dezelfde vorm als de torenspitsen hebben. Er is echter ook een volksverhaal dat een andere oorsprong noemt.

Watertoren - Stadskanaal

De watertoren van Stadskanaal is ontworpen door architect ir. H.F. Mertens en in 1935 gebouwd.
De toren heeft een hoogte van 42,76 meter en de basis staat op +7,10 NAP. De toren heeft een waterreservoir met een inhoud van 900 m³. De toren bestaat uit 566000 stenen en 625 m² beton.
De technische constructie is van de Waprog en de uiterlijke vormgeving is ontworpen door ir. H.F. Mertens, die de watertoren een uiterlijk gaf in de stijl van de Amsterdamse School, waarin rode bakstenen overheersen. Mertens ontwierp ook de watertorens in Bilthoven (1926) en Soest (1926). Hij baseerde zich in die ontwerpen op werk uit 1912 van Michel de Klerk. De toren lijkt veel op de watertoren van Oude Pekela (1938) die eveneens van zijn hand is.

De watertoren kan van 1 mei tot 1 oktober worden beklommen, waarna men vanaf het dak op bijna 43 meter hoogte een overweldigend uitzicht heeft over de omgeving. Na 1 oktober is de Watertoren op afspraak toegankelijk voor groepen. Informatie bij het Streekhistorisch Museum.

Kerk van Wedde - Wedde

De kerk van Wedde in Wedde werd voor het eerst vermeld in de 11e eeuw. Wellicht betrof het een houten voorganger van de huidige kerk. Het gebouw wordt ook Grote Kerk genoemd, een verwarrende naam voor een kerk van bescheiden afmetingen. Vermoedelijk wordt de kerk daarmee onderscheiden van het gebouw van Hervormde Evangelisatie in Wedderheide.

Hervormde kerk - Vlagtwedde

De schaarse bevolking van Westerwolde was in de middeleeuwen vooral geconcentreerd in esdorpen op zandruggen. Deze zandruggen staken als eilanden boven het veen uit. Vlagtwedde was een van deze esdorpen en ook een van de eerste kerkdorpen van de streek, in de 13e eeuw werden de parochiekerken gesticht. 

Op het eerste gezicht is het net alsof de toren en de kerk van de Hervormde kerk Vlagtwedde niet bij elkaar horen. Dat komt doordat de kerk is bedekt met wit pleisterwerk en de toren niet. Het pleisterwerk is overigens pas aangebracht aan het eind van de negentiende eeuw. De kerk zelf werd al gebouwd in de dertiende eeuw.  Er bestaat nog een foto uit 1893, waarop de kerk niet gepleisterd is.

Eerder stond bij de kerk een vrijstaande klokkentoren. Deze werd in 1865 vervangen door de huidige toren van baksteen. Het dak van de toren steekt alleen met de punt boven het pannendak van de kerk uit. De klok die in de kerktoren hangt, is niet de originele klok. Die werd tijdens de Tweede Wereldoorlog geroofd door de Duitsers en is vervangen door een ander exemplaar.

Magnuskerk - Bellingwolde

De Magnuskerk in Bellingwolde dateert uit het begin van de zestiende eeuw. De huidige kerk verving een eerdere kerk uit de veertiende eeuw, die bij de stormvloed van 1509 ernstig was beschadigd. De oorspronkelijke kerk was gewijd aan de apostel Jacobus, de nieuwe kerk raakte echter bekend als Magnuskerk, genoemd naar de H. Magnus. Bij de bouw werd gebruikgemaakt van sloopmateriaal van de reeds afgebroken kerk in het nabijgelegen Ulsda.

In de maanden juni, juli en augustus is de Magnuskerk op de donderdagmiddag geopend voor bezichtiging. Op de tweede zaterdag en zondag in september (Open Monumentendag ) is de kerk ook daarvoor geopend.

Garnizoenskerk - Oudeschans

De voormalige garnizoenskerk van Oudeschans, een zaalkerk, is gebouwd in 1626 en deed aanvankelijk dienst voor de in het Groninger Oudeschans gelegerde militairen. De Garnizoenskerk vlak bij de haven van de vesting gebouwd. De haven is inmiddels verdwenen en heeft plaats gemaakt voor een grasveld met hoge bomen
Bijzonder is dat kerk en pastorie één geheel vormen. In 1772 zijn kerk en pastorie met elkaar verbonden en werd de dakruiter toegevoegd. Tot die tijd maakte de kerk deel uit van het Landhuyscomplex, waarbinnen alle militaire zaken werden geregeld.

Boven de preekstoel is een orgel geschilderd, compleet met registerknoppen, muziekboek en speeltafel. Hierdoor lijkt het alsof er een orgel in de kerk staat, terwijl dit niet het geval is. Waarschijnlijk is deze schildering gemaakt als onderdeel van de verbouwing in 1772.

In de dakruiter is een uurwerk uit de 17e eeuw te zien. In 1983 kreeg H. Koster uit Blijham dit uurwerk weer aan het lopen met behulp van een wasmachinemotor en een fietsketting. De versleten en vervangen onderdelen zijn, zoals het hoort bij een goede restauratie, op een paneel bewaard bleven.

Sleuteladres: W. Schortinghuis, Molenweg 16, Oudeschans, 0597-655252